Kyoto protokolü kabul edildi

Tasarının maddelerinin görüşülmesinden sonra, tümü üzerinde yapılan açık oylamada, yasa tasarısı, 3’e karşı 243 oyla kabul edildi. Oylamada 6 milletvekili de çekimser kaldı.

1992 tarihli BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesine (BMİDÇS), 2001 seneninde Marakeş’te yapılan BMİDÇS’nin 7. Taraflar Konferansında özgün şartlarının tanınmasını müteakip, 2004 seneninde taraf olduğu anımsatılan gerekçede, şöyle denildi:

“Sözleşmenin 1995 seneninde Berlin’de gerçekleştirilen 1. Taraflar Konferansında, 2000 yılından sonraki dönemler için belirli zaman dilimleri içinde, ‘Sayısal sera gazı azaltım veya sınırlandırma’ ile alakalı politika ve tedbirleri detaylandırmaya odaklı başlatılan süreç, 1997 seneninde Japonya’nın Kyoto şehrinde yapılan 3. Taraflar Konferansında ortak eylemlerin genel çerçevesini çizen Kyoto Protokolünün benimsenmesiyle sonuçlanmıştır.”

Sözleşmeye taraf olan ülkelerin, 1997 tarihli Kyoto Protokolüne taraf olmaya çağrıldığı kaydedilen gerekçede, Protokolün 16 Mart 1998 tarihinde New York’ta imzaya açıldığı ve bir sene süreyle imzaya açık kaldığı anımsatıldı.

Protokole, 177 ülke ve AB’nin taraf olduğu ifade edilen gerekçede, Protokolün ilk yükümlülük döneminin 2012 seneninde sona ereceği belirtildi.

Gerekçede, Türkiye’nin Protokole taraf olmasının sağlayacağı yararlar da şöyle sıralandı:

“Ülkemizin, kurucu üyelerinden olduğu BM’nin hatırlı bir ülkesi olarak, Protokol’e taraf olması, beynelmilel gündemin en öncelikli ve acil sorunlarından biri haline gelen iklim farklığı ile mücadele konusundaki kararlılığını ve beynelmilel toplumun güvenilir bir ülkesi olduğunu göstermesi itibariyle önem arz etmektedir.

Protokole taraf bir Türkiye’nin, hemen hepsi Protokole taraf olan Sözleşmeye taraf ülkeler nezdinde itibarı ve 2012 sonrasına ait müzakerelerde ağırlığı artacak, iklim farklığı ile mücadele ile alakalı 2012 sonrasının şekillenmesinde ülkemiz kendi özgün koşullarını daha iyi müzakere edebilecektir.

Kyoto Protokolü kapsamındaki beynelmilel rejime katılacağımız için, özel sektörde sera gazı salım azaltımı için yapılabilecek projeler daha kolay teşvik edilebilecek ve özellikle uzun vadede başta enerji güvenliği olmak üzere ülke ekonomisine katkı sağlanabilecektir.

Kyoto Protokolü, AB çevre müktesebatının bir parçasıdır. AB, Protokolün yerini alacak olan yeni anlaşmayı da müktesebatına dahil edecektir. Dolayısıyla, 2012 sonrasını önemseyen AB, ülkemizin Protokole taraf olarak, geleceğe yönelik hazırlıklarını bir an önce başlatmasını istemektedir.

Ülkemizin Kyoto Protokolüne taraf olması halinde, AB ile iklim farklığı ile mücadele ve uyum konularında ve AB müktesebatına uyum bağlamında işbirliği olanaklarını geliştirmesi de mümkün olacaktır.”

KYOTO PROTOKOLÜ NEYİ ÖNGÖRÜYOR?

Kyoto Protokolü, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Anlaşması’nın yasal olarak bağlayıcı bir eki niteliğinde. Bu protokole göre, sanayileşmiş ülkeler ile piyasa ekonomisine geçiş sürecindeki ülkeler atmosfere saldıkları sera gazı miktarlarında indirime gitmeyi kabul ediyorlar.

Protokol, ismini Japonya’nın Kyoto şehrinden alıyor. Sera gazı emisyonlarında indirime gidilmesi ile alakalı ilk anlaşma Kyoto şehrinde 1997 seneninde yapılan dorukta sağlanmıştı.

Lakin anlaşma ancak 2005 yılının Şubat ayında yürürlüğe girebildi. Çünkü Kyoto Protokolü, 1990 senesi itibariyle, sera gazı emisyonlarının en az yüzde 55’inden mesul olan 55 ülkenin onayını gerektiriyordu.

 Rusya’nın 2004 Kasım ayında Protokolü onaylaması hemen peşinden bu rakamlara ulaşıldı ve protokol yasal açıdan bağlayıcı olarak yürürlüğe girdi.

Buna göre, Protokolü onaylayan 38 sanayileşmiş ülke, başta karbondioksit ve metan olmak üzere, atmosfere saldıkları sera gazlarında, 2012 seneye kadar, 1990 yılındaki düzeyinden toplam yüzde 5,2 oranında bir indirime gitmeyi kabul etti.

Lakin Kyoto Protokolü bir dizi problemi ve anlaşmazlığı da beraberinde getirdi. Örneğin, atmosfere en fazla sera gazı salan Amerika Birleşik Devletleri ve diğer bir önde gelen sanayileşmiş ülke olan Avustralya Kyoto Protokolünün dışında kaldı.

Bir önceki yazımız olan başlıklı makalemizde haber, haberler ve kyotonun hakkında bilgiler verilmektedir.